Nie zawsze to zmęczenie. Jak rozpoznać przebodźcowanie i odzyskać równowagę układu nerwowego

Śpisz wystarczająco długo, a mimo to budzisz się bez energii? Wracasz z urlopu i już po kilku dniach znów czujesz napięcie? A może weekend mija, ale zamiast prawdziwej regeneracji pojawia się jedynie chwilowa ulga?

Jeśli brzmi to znajomo, być może problemem nie jest zwykłe zmęczenie. Coraz częściej za takim stanem stoi przeciążenie układu nerwowego, potocznie nazywane przebodźcowaniem. Choć nie jest ono jednostką chorobową, wiele osób odczuwa jego skutki bardzo realnie. Długotrwały nadmiar bodźców, decyzji, presji i ciągłej dostępności sprawia, że nawet sen czy urlop przestają przynosić oczekiwaną regenerację.

Nazywam się Jolanta Górniak. Jestem trenerką mentalną oraz specjalistką EEG Biofeedback. Od lat wspieram osoby, które żyją pod presją, podejmują setki decyzji i mimo urlopów czy dłuższego snu nadal nie odzyskują energii. Bardzo często wspólnie odkrywamy, że problemem nie jest brak motywacji ani silnej woli, lecz przeciążony układ nerwowy.

Zmęczenie a przebodźcowanie – jaka jest różnica?

Zmęczenie jest naturalną reakcją organizmu na wysiłek. Gdy wydatkujemy więcej energii, niż jesteśmy w stanie odzyskać, ciało potrzebuje snu, odpoczynku i czasu na regenerację. Po odpoczynku siły zazwyczaj wracają.

Przebodźcowanie działa inaczej.

Kiedy przez dłuższy czas żyjemy w nadmiarze obowiązków, informacji, presji i wielozadaniowości, układ nerwowy może pozostawać w stanie podwyższonej aktywacji – tak, jakby nieustannie musiał być gotowy na kolejne wyzwanie. W praktyce oznacza to, że nawet podczas odpoczynku trudno jest naprawdę się wyciszyć.

Dlatego wiele osób mówi:

„Śpię, ale i tak nie mam siły.”

 

„Wyjeżdżam na urlop, a głowa ciągle pracuje.”

 

„Nic złego się nie dzieje, a mimo to czuję napięcie.”

Nie oznacza to, że organizm jest „zepsuty”. To sygnał, że potrzebuje ponownie nauczyć się przechodzić ze stanu mobilizacji do stanu regeneracji.

Najczęstsze objawy przebodźcowania

Przeciążenie układu nerwowego rzadko pojawia się nagle. Zwykle rozwija się stopniowo i łatwo uznać je za „normalny styl życia”.

Warto zwrócić uwagę na następujące sygnały.

Sen, który nie regeneruje

Masz trudności z zasypianiem, budzisz się w środku nocy albo rano czujesz się równie zmęczona jak poprzedniego wieczoru.

Większa drażliwość

Sytuacje, które kiedyś nie robiły na Tobie większego wrażenia, dziś wywołują irytację, napięcie lub złość.

Trudność z prawdziwym odpoczynkiem

Kiedy pojawia się wolna chwila, odruchowo sięgasz po telefon, otwierasz komputer albo szukasz kolejnego zadania. Cisza, zamiast uspokajać, zaczyna powodować dyskomfort.

Nawet proste decyzje kosztują coraz więcej energii

Drobne wybory wymagają długiego zastanawiania się. Odkładasz decyzje, wracasz do nich i masz poczucie ciągłego przeciążenia.

Ciało pozostaje w gotowości

Zaciśnięta szczęka, uniesione barki, płytki oddech czy uczucie nieustannego spięcia mogą świadczyć o tym, że organizm od dawna funkcjonuje w trybie mobilizacji.

Jeżeli rozpoznajesz u siebie kilka z tych objawów i utrzymują się one przez dłuższy czas, warto przyjrzeć się swojemu funkcjonowaniu oraz – w razie potrzeby – skonsultować się ze specjalistą, aby wykluczyć inne możliwe przyczyny.

Dlaczego sama silna wola nie wystarcza?

To jedna z najczęstszych pułapek.

Osoby ambitne i odpowiedzialne próbują poradzić sobie z przeciążeniem dokładnie tak, jak radzą sobie z innymi wyzwaniami.

Mówią sobie:

„Muszę więcej odpoczywać.”

 

„Od jutra zwolnię.”

 

„Wezmę się w garść.”

Problem polega na tym, że takie postanowienia działają głównie na poziomie świadomych decyzji. Tymczasem reakcje związane z przewlekłym napięciem mają swoje źródło w automatycznych mechanizmach układu nerwowego.

Nie chodzi więc o brak motywacji.

Chodzi o regulację organizmu.

To bardzo ważna różnica. Przestajesz walczyć ze sobą, a zaczynasz rozumieć, czego naprawdę potrzebuje Twój układ nerwowy.

Co pomaga przy przeciążeniu układu nerwowego?

Dobrą wiadomością jest to, że mózg i układ nerwowy zachowują zdolność adaptacji przez całe życie. Dzięki neuroplastyczności możemy stopniowo uczyć organizm nowych sposobów reagowania.

Pomocne mogą być między innymi:

• regularny sen i stały rytm dnia,
• ograniczenie nadmiaru bodźców,
• świadome przerwy od ekranów,
• ćwiczenia oddechowe z wydłużonym wydechem,
• umiarkowana aktywność fizyczna,
• praktyki uważności i relaksacji,
• odpowiednio dobrane formy terapii lub treningu.

W swojej pracy wykorzystuję również EEG Biofeedback – trening, który wspiera koncentrację oraz rozwijanie umiejętności samoregulacji dzięki informacji zwrotnej o aktywności mózgu.

To, co wyróżnia moją pracę, to fakt, że każdą sesję poprzedzam i kończę pomiarem EEG. Dzięki temu nie opieramy się wyłącznie na subiektywnych odczuciach. Możemy obserwować zmiany aktywności mózgu w trakcie procesu treningowego i na tej podstawie świadomie planować kolejne etapy pracy.

U części osób uzupełnieniem procesu są również sesje Access Bars®. Wielu klientów opisuje je jako doświadczenie głębokiego odprężenia i zatrzymania się po długim okresie życia w ciągłym napięciu. Ponieważ każda osoba reaguje inaczej, metodę zawsze dobieram indywidualnie do potrzeb klienta.

Od czego zacząć?

Pierwszym krokiem jest zauważenie sygnałów, które wysyła organizm.

Jeżeli po przeczytaniu tego artykułu myślisz: „To bardzo przypomina moje codzienne funkcjonowanie”, nie oznacza to jeszcze diagnozy. Jest to jednak dobry moment, aby przyjrzeć się swojemu samopoczuciu i poszukać przyczyn przewlekłego napięcia.

Nie musisz od razu podejmować decyzji o współpracy. Czasem wystarczy jedna rozmowa, aby zrozumieć, dlaczego organizm od tak dawna nie potrafi się zregenerować.

Dlatego zapraszam Cię na bezpłatną, 30-minutową rozmowę diagnostyczną, podczas której wspólnie omówimy cztery ważne obszary:

• sen,
• poziom energii,
• codzienne napięcie,
• sposób podejmowania decyzji.

Jeśli uznam, że mogę Ci pomóc, przedstawię możliwe kierunki dalszej pracy. Jeżeli najlepszym rozwiązaniem będzie konsultacja z innym specjalistą, również Ci o tym powiem.

Moim celem nie jest przekonywanie Cię do konkretnej metody. Chcę pomóc Ci znaleźć rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojej sytuacji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy przebodźcowanie mija samo?

U części osób poprawa następuje po zmianie stylu życia i odpowiedniej regeneracji. Jeżeli jednak objawy utrzymują się przez dłuższy czas lub znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się ze specjalistą.

Czy przebodźcowanie to to samo co wypalenie zawodowe?

Nie. Oba stany mogą współwystępować, jednak nie oznaczają tego samego. Przebodźcowanie odnosi się do przeciążenia nadmiarem bodźców, natomiast wypalenie zawodowe wiąże się przede wszystkim z długotrwałym stresem związanym z pracą.

Czy można zmierzyć przebodźcowanie?

Nie istnieje badanie, które jednoznacznie potwierdza przebodźcowanie. W praktyce ocenia się przede wszystkim objawy, wywiad oraz wpływ trudności na codzienne funkcjonowanie.

EEG nie służy do diagnozowania przebodźcowania. W treningu EEG Biofeedback może natomiast dostarczać informacji o aktywności mózgu i wspierać monitorowanie postępów treningowych. W mojej pracy wykonuję pomiar EEG przed rozpoczęciem sesji oraz po jej zakończeniu, dzięki czemu możemy obserwować zmiany zachodzące podczas procesu treningowego.

O autorce

Jolanta Górniak
Trenerka mentalna | Specjalistka EEG Biofeedback | Praktyk Access Bars®

Pomagam osobom żyjącym w przewlekłym napięciu odzyskać większy spokój, koncentrację i równowagę poprzez świadomą pracę z układem nerwowym. Przyjmuję stacjonarnie w Świdnicy w zaprzyjaźnionych gabinetach oraz prowadzę konsultacje online.

Być może największym luksusem naszych czasów nie jest więcej czasu ani większy sukces. Być może jest nim układ nerwowy, który potrafi wrócić do równowagi.

Spokój to nowy luksus™ – program